ALTERNATİF ÇÖZÜM YOLLARI

Alternatif Uyuşmazlık Çözümü Nedir?

Alternatif Uyuşmazlık Çözümü (AUÇ), İngilizce Alternative Dispute Resolution (ADR) ‘nin çevirisidir. Uyuşmazlıkların mahkeme dışında çözüm yollarıyla etkin, hızlı ve daha düşük maliyetle çözüme kavuşturulması için düşünülen ADR yolları, aslında mahkeme yargısına bir alternatif değil, makul bir seçenek ve tamamlayıcıdır. Günümüzde ADR’ nin A’sının amicable (dostane), appropriate (uygun), accepted (kabul edilmiş) olarak ifade edilmeye başlanması gelişimindeki süreci anlatmada yardımcı olacaktır.

Tahkim, arabuluculuk, uzlaşma, ön tarafsız değerlendirme, olay saptanması (fact finding), kısa yargılama, med-arb, sulh, müzakere gibi çoğunluğu iyi bilinen ADR yollarından bahsetmek mümkündür. Tamamında gönüllülük ilkesini esas olduğu bu yolların en iyi bilinenlerin kısa tanımlarını yapmak gerekirse:

Tahkim

Taraflar arasında çıkan uyuşmazlıkların devletin resmi yargı organları yerine, kendileri tarafından belirlenen hakemlerce çözümlenmesidir. Tarafların tahkime gitme iradesi, uyuşmazlık çıkmadan veya çıktıktan sonra aralarında yaptıkları tahkim anlaşmasına dayanır. Tahkim aslında bir özel hukuk kavramı olmasına rağmen 1999 yılında gerçekleşen Anayasa değişikliğiyle İdare Hukukunda da uygulanmaya başlanmıştır.

Türk hukukuna göre, uyuşmazlığın tahkim yoluyla çözülmesi için, uyuşmazlık konusunun tahkime elverişli olması gerekir. Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyecekleri konuda tahkime gidilemez. Örneğin, bir boşanma davası tahkim yoluyla çözülemez.

Tahkim iç tahkim ve uluslararası tahkim olarak ikiye ayrılmaktadır. Eğer bir ilişkide hiçbir yabancı unsur yoksa böyle bir ilişkiden kaynaklanan uyuşmazlıklar için uluslararası tahkime gidilemez.

Ayrıca 5684 S. Sigorta Kanunu hükümlerince Sigorta uyuşmazlıklarında sigorta tahkim çözüm yolunda taraf vekilliği de büromuz tarafından sunulmaktadır.

İç Tahkimde uyuşmazlıklar 3-12 Ay aralığında çözüme kavuşturulabilmektedir.

Büromuzda ulusal ve uluslararası tahkim davalarında taraf vekilliği hizmeti sunulmakla birlikte aynı zamanda kurucumuz tarafından HAKEM olarak tahkim çözümü de sunulmaktadır.

Arabuluculuk

Arabuluculuk, hukuk sistemi gelişmiş ülkelerde yaygın olarak kullanılan esnek ve etkili bir “Alternatif uyuşmazlık çözümü” (ADR) yöntemidir. Arabuluculuk; tarafların içinde bulundukları uyuşmazlığı tarafsız bir üçüncü kişi yardımı ile mahkemeye gitmeden ya da mahkeme yönlendirmesiyle çözmelerinde kullanabilecekleri bir yöntemdir.

Aralarındaki uyuşmazlığı, kendi istekleriyle ya da bir mahkemenin önerisi ile arabulucunun eşliğinde çözmeye karar veren taraflar, uyuşmazlık konusunu arabulucuya ileterek, tamamen tarafsız, ön yargı ve yargıdan uzak bir arabulucu eşliğinde, sorunlarını tartışma ve kendileri için en iyi çözümü, bulma fırsatı elde ederler.

Arabuluculuk bu konuda özel eğitim almış, yazılı ve sözlü sınavı başaran kişilere verilen bir haktır. Bu hakkı yasal olarak kullanarak belirli konularda uyuşmazlık içinde bulunan kişilere hizmet sunan kişilere arabulucu denilir. Hukuki veya Nitelikli Arabuluculukta denilen arabuluculuk faaliyetinin sonucunda oluşacak anlaşmanın hukuki sonuçlar ifade edebilmesi için 6325 S. HUAK kapsamında Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Siciline kayıtlı arabulucular tarafından sürecin gerçekleştirilmesi yasal bir zorunluluktur.

Taraflardan birisinin arabulucuya müracaatı üzerine diğer taraf arabulucu tarafından resmi olarak davet edilir.

Davet alan tarafın kabul etmesi halinde arabuluculuk sürecinde tarafların kendi çözümlerini üretmesi verilen hizmet ile sağlandığı takdirde durum bir tutanağa bağlanır. Bu tutanak taraflardan birisinin müracaatı üzerine icra edilebilirlik şerhine bağlanarak gerektiğinde ilam hükmünde belge olarak kullanılabilir.

Arabulucuya müracaat eden veya daveti kabul eden taraf sürecin herhangi bir anında bu süreçten vazgeçmek hakkına sahiptir.

Arabulucu yardıma ile ulaşılan çözümde her iki taraf birlikte çözüme ulaştıkları için daha köklü ve kalıcı bir çözüm sağlanmış olmakla tarafların bilhassa ticari konularda tekrar bir ilişkinin tarafı olma ihtimalleri azami dereceye yükselmektedir.

Ayrıca ülkemizde 6102 S. TTK m.5/A, 7036 S. İş M.K. m.3 ve 6502 S. TKHK m.73/A maddeleri gereğince dava açmadan önce bu kanunlarda belirtilen uyuşmazlıklarla ilgili dava şartına müracaat edilmiş olması yasal bir zorunluluktur.

Büromuzun kurucusu Av. Nezih DAĞDEVİREN taraf vekilliği yanı sıra aynı zamanda 431 sicil numarası ile kayıtlı resmi ve yetkili arabulucu olarak görev yapmaktadır.

Randevu alarak süreç hakkında detaylı bilgi alabilir, sizde sunacağımız hizmet ve yardımlarla kendi çözümünüzü üretebilirsiniz.

Uzlaşma

Uzlaşma (conciliation), bağımsız ve objektif üçüncü bir kişinin, uyuşmazlığın taraflarına, olayın özelliklerine göre şekillenecek çeşitli çözüm önerileri sunup; onların bu çözüm önerilerini müzakere etmesini ve sunulan çözüm önerilerinden birisinde anlaşmalarını hedefleyen bir alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemidir. Uzlaştırıcı, sürecin işleyişinde ve sonucun elde edilmesinde arabulucuya göre daha etkindir. Uzlaştırmacının asli işlevi, tarafların menfaatlerinin korunmasını sağlayan ve hedefleyen çözümler kataloğu üretip sunmaktır. Arabuluculuğun aksine uzlaşmada hakkı ve haklılığı temel alır; geleceği değil, daha ziyade geçmişteki durumu gözetir. Uzlaşma arabuluculuğa göre daha az esnek ve daha çok hukuk kurallarının gölgesi altındadır. Arabuluculuk, tarafsız üçüncü kişinin becerisi ve ile taraflar arasındaki farklılıkların ortadan kaldırılmasına yönelik bir süreç olduğu halde; uzlaşma, ortaya bir karar çıkartılmasını hedefleyen daha statik ve daha kuralcı bir süreçtir. Türk hukukunda uzlaşmanın en tipik örneği, Ceza Muhakemesi Kanununda (m. 253, 254) düzenlenmiştir.

Müzakere

Müzakere, tarafların, üçüncü bir kişinin herhangi bir yardım veya desteğini görmeden, gerekirse avukatlarıyla birlikte karşılıklı görüşüp, fikir alış-verişinde bulunmak ve anlaşmaya varmalarını hedefleyen en klasik alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemidir. Müzakere yönteminde taraflar birbirlerinden menfaatlerini elde etmeye veya diğer tarafın kendi istedikleri gibi davranmasını sağlamaya çalışırlar. Bilinen bütün ADR yollarının temelinde müzakere vardır ve çoğu kez ilk başvurulan ADR yoludur. Türk hukukunda en belirgin örneği Avukatlık Kanununda (m.35/A) ortaya çıkmaktadır.

Med- Arb

Arabuluculuk ve tahkim yöntemlerinin bir birleşimi olan med-arb (mediation – arbitration) yönteminde genellikle hızlı çözüme kavuşması istenen uyuşmazlıklarda, taraflar öncelikle arabuluculuk yöntemiyle uyuşmazlıklarını çözmeye çalışırlar. Arabuluculuk sürecinde anlaşmama gerçekleştiği anlaşıldığında mahkeme yargısı yerine tahkim çözüm yolunda hakem/hakem heyeti kararı ile bağlayıcı bir karar alarak uyuşmazlıklarını çözerler.

Ülkemizde kurumsal tahkim merkezi olarak görev yapan İstanbul Tahkim Merkezi ISTAÇ hakemlik eğitimleri alarak IKONION AUÇM hakemi olarak görev yapan kurucumuz med-arb çözüm yöntemlerinde de hem taraf vekili olarak hem de hakem olarak görev alabilmektedir.

Tarafsız Ön Değerlendirme

Tarafların, uyuşmazlığın çözüme kavuşturulması için nasıl bir yol izlenmesi gerektiği konusunda karar almak amacıyla, daha işin başında, uyuşmazlığın oluşumu, gelişimi ve bundan sonra kaydedeceği seyir hakkında, objektif, bağımsız ve deneyimli üçüncü bir kişi aracılığıyla bilgilendirilmesini öngören alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemine verilen addır.

Vakıaların Saptanması Yöntemi

Vakıaların saptanması, uyuşmazlığın tanımlanıp somutlaştırılması; özellikle uyuşmazlığın temelini teşkil eden maddi olguların, tarafların üzerinde mutabakata varmış oldukları tarafsız, bağımsız, deneyimli ve çoğunlukla uzman kimliği bulunan üçüncü bir kişi aracılığıyla açıklığa kavuşturulmasını hedefleyen bir alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemidir.

Alternatif Uyuşmazlık Çözüm yöntemlerinde süreç/maliyet fayda analizi çerçevesinde esnek ve hızlı çözümler üretilebilmesi mümkün olup elverişli uyuşmazlıkların öncelikle sağlıklı biçimde analiz edilmesi, süreçlere özgün avukatlık hizmetlerinin veya Arabulucu/Hakem çözüm sağlanması için büromuzdan yardım alabilirsiniz.